Industrija proizvodnje i prerade nafte i gasa

 

Za embrion generiranja danas značajne industrije proizvodnje i prerade nafte i gasa može se usvojiti osnivanje preduzeća NAFTAGAS, formiranog 1949.g. sa ciljem da se bavi istraživanjem i ekspoatacijom nafte i prirodnog gasa u Vojvodini, severnoj pokrajini Srbije.

Tokom 50-tih i 60-tih godina je država Srbija učinila seriju značajnih investicionih napora u pravcu izgradnje instalacija za ekspolataciju nafte i prirodnog gasa, kao i procesnih postrojenja za preradu sirove nafte i njeno prevođenje u širok spektar derivata. Pušteno je u rad nekoliko rafinerijskih kapaciteta. Prva rafinerija nafte je puštena u rad u Krnjači, pored Beograda, tokom 1953. g. – danas je ovo rafinerija koja proizvodi samo ulja i maziva. Konačno, tokom 1968.g. su jedan za drugim puštena u rad dva prava industrijska rafinerijska kapaciteta u Pančevu i Novom Sadu, sa proizvodnim programima koji su obuhvatili kompletan asortiman derivata.

Rafinerije u Novom Sadu i Pančevu su pogođene sa preko 1,000 raketa tokom 78 dana NATO agresije na Srbiju u proleće 1999.g. Međutim, izuzetnim naporima rukovodstava i zaposlenih su danas obe ove rafinerije ponovo u pogonu.

Domaća privreda je u visokoj meri zavisna od uvoza sirove nafte i prirodnog gasa. Tokom 2004.g. je Srbija uvezla 3,32 miliona tona sirove nafte (+13% u odnosu na prethodnu godinu) i 1,43 miliona tona prirodnog gasa (+36%).

Sva preduzeća za istraživanje nalazišta, eksploataciju i distribuciju domaće nafte i gasa, kao i skoro sve kompanije za proizvodnju naftnih derivata, te većina firmi za promet i distribuciju naftnih derivata, danas rade i posluju u okviru sistema javne korporacije NIS-NAFTNA INDUSTRIJA SRBIJE. Aktivnosti na restrukturiranju ove gigantske korporacije započete su sredinom 2005.g. i predstavljaju pripremnu fazu za delimičnu privatizaciju NIS-a. U samom startu su dve rafinerije koje proizvode maziva ulja i masti, locirane u Krnjači (pored Beograda) i Kruševcu (Južna Srbija), izdvojene iz sastava NIS-a i započele sa traženjem kupaca.